Kedi

Soğuk kış günlerinde bir soba önüne teklifsizce yatarak mışıl mışıl uyuyan bir kedi, sakin mırıltılarıyla insan gönlüne rahatlık verir. Yalnızlığınızı, onun varlığı, çekingen miyavlaması, yalvaran sürünüşleriyle unutuverirsiniz. Nankör ve vefasız olarak tanınsa da (ki değil!) o, dostlarınız arasında yine de bir dostunuz, hem de dilsiz olduğu için zararsız, düşünemediği için de tehlikesiz bir dostunuzdur! Tavuklar kadar yararlı, köpekler kadar vefalı olmasalar da, yumuşacık tüyleri, sevimli yüzleri, yumuk yapıları ve türlü oyunlarıyla evlerimize sokulan kediler, yuvalarımızın en doyulmaz eğlencesi, süsü, zevki olmuşlardır.

Bazı kimseler, tüylerini döktükleri, pek nadir olarak ortalığı kirlettiklerini ileri sürerek, eve kedi sokmaktan çekinirler. Oysa iyi ve düzenli bakım, fırçalama ve tarama kedilerde kılların ÅŸuraya buraya dökülmesini geniÅŸ ölçüde azaltır. Küçük yaÅŸlarındayken iyi terbiye edilen kediler de, kendilerine gösterilen yerlerden baÅŸka tarafları kirletmeyecek kadar ince ruhlu, nazik ve zarif tabiatlı olurlar. Bazı kimseler, tüylerini döktükleri, pek nadir olarak ortalığı kirlettiklerini ileri sürerek, eve kedi sokmaktan çekinirler. Oysa iyi ve düzenli bakım, fırçalama ve tarama kedilerde kılların ÅŸuraya buraya dökülmesini geniÅŸ ölçüde azaltır. Küçük yaÅŸlarındayken iyi terbiye edilen kediler de, kendilerine gösterilen yerlerden baÅŸka tarafları kirletmeyecek kadar ince ruhlu, nazik ve zarif tabiatlı olurlar.Kedide, öbür evcil hayvanlarda görülmeyen bir güzellik ve gösteriÅŸsiz bir güç vardır. Ev kedisi bağımsızlığa düşkünlüğü ve kayıtsız davranışlarıyla, kediseverleri kendilerine hayran bırakır. Bütün kediler tek bir türden gelir; bununla birlikte, bu türün içinde birçok ırk vardır. Genel olarak kediler iki büyük öbeÄŸe ayrılır; uzun tüylü kediler ve kısa tüylü kediler. Genel ayırıcı nitelikleri ve gövde yapısı Kedinin ayırıcı niteliklerinden belki de en belirgini, binlerce yıldan bu yana evcilleÅŸtirilmiÅŸ olmasına karşın, bağımsızlığını korumayı baÅŸarmış olmasıdır. Kedilerin kendine özgü bir dili vardır. Bir kedi mırıldandığı zaman, mutlu demektir. Kediler yalnızca insanlara miyavlar, baÅŸka kedilere miyavlamazlar. Ayrıca tükürür, tıslar, homurdanır, bağırırlar ve bunu hem insanlara, hem baÅŸka kedilere hem de düşmana karşı yaparlar. Yüzleri son derece anlamlıdır; öfke, acı, korku ve mutluluk duygularını belirtebilir. Öne doÄŸru dikilmiÅŸ kulaklar öfkenin belirtisidir. Evcil ve yabanıl kediler arasındaki benzerlikler, dış görünüşten öteye gider: Tümü aynı biçimde, tabanlarına deÄŸil de parmak uçlarına basarak yürürler; çok hızlı gidebilirler; aÅŸağı yukarı tümü çok iyi tırmanır ve atlar. Kedilerin yüzleri son derece anlamlıdır; öfke, acı, korku ve mutluluk duygularını belirtebilir. Kedi, çok ihtiyatlı bir hayvandır; ama tehlikeyle karşı karşıya geldiÄŸinde kaçmaz; olduÄŸu yerde kalarak, daha büyük görünmek için sırtını kamburlaÅŸtırır, dikilir, bir anlamda kafa tutar. Kedinin gövdesi son derece esnek, zarif, çabuktur ve peÅŸine düştüğü avı avlamakta son derece etkilidir. En güçlü kaslar sırtta, arka bacaklarda, boyunda ve omuzlarda bulunur. BelkemiÄŸinin omurları birbirine baÄŸlayan baÄŸlarla deÄŸil, kaslarla baÄŸlı olduÄŸundan, hayvana büyük esneklik kazandırır. Göğüs kemiÄŸi uzamıştır ve omuz ekleminin çok esnek olması, ön ayakların her yöne rahatça hareket etmesini saÄŸlar. Bütün bu özellikler sayesinde kedi, çok çevik bir hayvandır. Tırnaklar Kedinin tırnakları kıvrık ve çok sivri, avını yakalamaya çok elveriÅŸlidir: İçeri çekilebilen tırnakları, normal olarak gizlidir ve ancak gerek duyulduÄŸunda dışarı çıkarılır. Kedi, genel olarak, tırnakları içeri çekili ve çok sessiz yürüdüğü için, kurbanını gafil avlar. Kediler, ara sıra tırnaklarını sert yüzeylere sürterek, aşınan dış tabakları yenilerler. Genellikle ön ayaklarında beÅŸer, arka ayaklarında dörder parmak vardır; ancak, altı ya da yedi parmaklı kedilerde görülmüştür. (Bu, kalıtımsal bir bozukluktur.)DiÅŸler ve dil Kediler, yaÅŸam boyu iki kez diÅŸ çıkarırlar: Yirmi süt diÅŸ, yaklaşık altı aylıkken dökülüp, yerine otuz sürekli diÅŸ çıkar. Köpek diÅŸleri çok uzun ve keskin olduÄŸu için, kedi, kurbanına bunları saplayıp, onu öldürebilir. Kedinin dili, uzun, yassı ve pürtüklüdür. Böylece, bir kemiÄŸin üstündeki etlerin tümünü yalayıp temizleyebilir. Dilini, beden temizliÄŸinde de kullanır. Tüyler Kedinin gövdesinde tüysüz yerler yalnızca burun, ayağın alt kesimi anüs ve memelerdir. Tüyler mevsimliktir ve her ilkbaharda yenilenir. KaÅŸlarının üstünde ve yüzünün iki yanında, sert kıllardan oluÅŸan sakalları vardır. Bunlar, dokunmaya karşı çok duyarlı oldukları için, kedinin yüzünü korumakta yararlı olurlar. Görme Görme duyuları, en geliÅŸmiÅŸ duyularıdır: Kediler, özgür yaÅŸamlarında, daha çok geceleri avlanırlar; gözleri aÄŸ tabakasının arkasında bulunan ve "tapetum" denilen bir yansıtıcı tabaka aracılığıyla, aÄŸ tabakadan geçen ışık miktarını artırabilme yeteneÄŸini taşır. Kedi, duran ÅŸeylere oranla, hareket halindeki ÅŸeyleri daha iyi görebilir. Özellikle uzaklık kestirmede çok ustadır ve bu yeti, yiyeceÄŸini avlanma yoluyla saÄŸlayan her hayvan için çok önemlidir. Kedilerin göz rengi deÄŸiÅŸik olabilir; öte yandan, kedilerin renk körü olduÄŸu, yalnızca kurÅŸuninin çeÅŸitli tonlarını seçebildiÄŸi sanılır. Duyma Kedinin iÅŸitme duyusu çok keskindir. Ä°nsan kulağının duyabildiÄŸinden çok daha yüksek frekanstaki sesleri rahatça iÅŸitir. Dış kulağın biçimi ve dik durması, hareketli olması, hayvanın her sesi yakalamasına olanak verir. DiÅŸi kedi yavruları, beÅŸ aylıkken çiftleÅŸebilirler. Kedilerin, köpekler gibi sınırlı çiftleÅŸme evrimleri yoktur; ilkbahar ve yaz süresince, her birkaç haftada bir kızışabilirler. Her kızışma dönemi, birkaç gün ile üç hafta arası sürer. Bir diÅŸi, çiftleÅŸmediyse, hemen yeniden kızışabilir ve bunu erkeklere bağırarak bildirir. Bir gebelik dönemi sonunda doÄŸan yavruların her birinin babası baÅŸka olabilir; çünkü diÅŸi, kızışma dönemi sırasında birkaç kez gebe kalabilir. Ortalama gebelik süresi, 58-62 gündür. Bu süre sonunda genellikle 4-5 yavru doÄŸar. Siyam kedilerinin 8-9 yavrusu olabilir. HabeÅŸ kedilerininse genellikle yalnızca 1 ya da 2 yavrusu olur. Her yavru ayrı bir eten içinde doÄŸar. Anne bu eteni diliyle yırtar ve yer; böylece hem yavruyu temizlemiÅŸ olur, hem de sütün memelerine gelmesini çabuklaÅŸtırır. Gözleri on gün kadar kapalı kalan kedi yavrularına bir-iki günlükken dokunulmamalıdır. Ayrıca, siyam kedileri dışında, eriÅŸkin erkek kediler yeni doÄŸmuÅŸ yavrulardan uzak tutulmalıdır; çünkü yavrulara zarar verebilirler. Anne kedi yavrularını iki ay kadar emzirir.